Space Weather voor Radio Amateurs

23 August 2026

31. De PA2JFX Space Weather & Propagatie Tool — Handleiding

Deze tool combineert live NOAA space weather data met een interactieve 3D globe, HF propagatie-analyse en een dynamische MUF-berekening. Alles in één dashboard, direct in je browser.

31.1 Wat zie je?

De pagina bestaat uit twee delen: links de interactieve globe, rechts het informatiepaneel.

De Globe

Een 3D aarde met daarop:

• Dag/nacht grens (terminator) — de scheiding tussen dag- en nachtzijde
• Grayline — oranje gloed rond de terminator, interessant voor DX
• DXCC stippen — 134 landen/gebieden met een stip. Kleur geeft propagatie-kwaliteit: groen=goed, geel=matig, rood=slecht
• Zon — gele bol aan de dagzijde, met halo en zonlicht
• Maan — grijze bol aan de nachtzijde
• Magnetosfeer — 60 dipool veldlijnen van noordpool naar zuidpool
• HF Skywave arcs — multi-hop propagatie bogen bij route selectie
• Heatmap — stippenwolk die propagatie per regio toont (uitzetbaar via H checkbox)
• Zonnewind deeltjes — 3000 oranje deeltjes die van de zon naar de aarde stromen

Het Paneel (rechts)

• Locator — jouw QTH, bewerkbaar. De stip op de globe verplaatst mee
• Space Weather — SFI, SSN, Kp, Ap, X-ray, Solar Wind, Bz, Bt
• MUF — de Maximum Usable Frequency voor een 3000 km pad
• HF Propagatie tabel — 8 banden (10m-80m) met status per band. Klikbaar! Selecteer een band om de globe alleen voor die band te kleuren
• Overall advies — samenvatting van de condities
• Doel — continent knoppen of klik een stip op de globe. Dan zie je MUF, azimut, afstand, beste band en betrouwbaarheid
• Ionosfeer lagen — toggle F2/F1/E/D lagen + magnetosfeer + heatmap
• Leer meer — links naar de blog voor uitleg per onderwerp

31.2 Hoe werkt de MUF berekening?

Stap 1: foF2 = max(4, (SFI - 60) × 0.12 + 5)
   Voorbeeld: SFI=125 → foF2 = max(4, 12.8) = 12.8 MHz

Stap 2: MUF = foF2 × (1 + min(afstand/3000, 2.0) × 0.5)
   Voorbeeld: NL → Japan (9300 km) → MUF = 12.8 × 2.0 = 25.6 MHz

De MUF is pad-afhankelijk: dichtbij (500 km) geeft een lage MUF (~13 MHz), veraf (9000+ km) een hoge MUF (~26 MHz). Daarom kan 10m dicht zijn voor Europa maar open voor Japan!

31.3 Band status — hoe wordt die bepaald?

gap = MUF - band_frequentie
gap > 5  → Uitstekend (groen)
gap > 2  → Goed (geel)
gap > 0  → Matig (oranje)
gap ≤ 0  → Gesloten (rood)

Bij Kp ≥ 5 krijgen banden ≥ 14 MHz een penalty van 25 punten.

31.4 Klikken op een stip op de globe

Klik op een DXCC stip → de route wordt berekend: MUF voor die route, azimut, afstand, beste band en betrouwbaarheid. De groene lijn toont de multi-hop skywave arcs via de F2 laag.

31.5 Band-selectie modus

Klik op een band in de tabel → de globe kleurt alleen voor die band. Handig om te zien waar 10m of 15m open is. Nogmaals klikken → terug naar beste-band modus.

31.6 Data verversing

Space weather data wordt centraal gecached vanuit de NOAA SWPC API. De tool checkt elke 5 minuten of er nieuwe data is. De 3D globe draait in real-time mee met de zonpositie.

31.7 Tips voor dagelijks gebruik

1. Kijk eerst naar SFI en Kp — hoge SFI + lage Kp = goede condities
2. Check de MUF in de sidebar — die bepaalt welke banden kansrijk zijn
3. Selecteer een band in de tabel om te zien waar die open is op de globe
4. Klik op een DXCC stip voor route-specifieke info
5. Gebruik de continent knoppen voor een snelle check

31.8 Data bronnen

Alle data komt van NOAA's Space Weather Prediction Center (SWPC): SFI, Kp, Ap, X-ray flux, solar wind speed, IMF Bz/Bt en SSN. De data wordt gecached in /wp-content/pa2jfx-tools/shared-data/space-weather.json.

De globe gebruikt Three.js met NASA Blue Marble en Black Marble textures.

31.9 Kleur legenda

• ● Groen — band werkt goed, MUF ruim boven frequentie
• ● Lichtgroen — redelijk, MUF boven frequentie
• ● Geel — matig, MUF dicht bij frequentie
• ● Rood — slecht/gesloten, MUF onder frequentie

31.10 Bekende beperkingen

• MUF is een schatting, geen exacte ray-tracing voorspelling
• SSN is een proxy (aantal unieke regios in NOAA rapport), niet de officiële sunspot number
• Lokale propagatie (QRN, QRM) wordt niet meegenomen

Gebruik de tool op: staging.pa2jfx.nl/space-weather-propagatie/

1. Inleiding

Voor een radioamateur kan het soms lijken alsof de HF-banden een eigen leven leiden... De belangrijkste reden is de ionosfeer en de space weather.

4. SFI – Solar Flux Index

De SFI is gebaseerd op de radio-emissie van de zon rond 10,7 cm (2800 MHz).

SFI	Betekenis
<70	Zeer laag
70-90	Laag
90-110	Redelijk
110-140	Goed
140-180	Zeer goed
>180	Zeer hoog

5. K-index en Kp

K=0 tot K=9. Lage K = goed voor HF. Kp is planetary.

K	Betekenis
0	Uitstekend rustig
1	Zeer goed
2	Goed
3	Bruikbaar
4	Onrustig
5	Geomag storm
6+	Zware storm

7. A-index

K = nu. A = gemiddeld over langere tijd. A 0-5 uitstekend, 6-10 goed, 11-20 redelijk, >20 slecht.

9. MUF

MUF = foF2 x MUF-factor. Route- en tijdafhankelijk.

10. Bandkeuze

MUF<10MHz = 40m. MUF 14-18MHz = 20/17m. MUF 21-25MHz = 15/12m. MUF>30MHz = 10m.

22. DX-regel

SFI hoog + K laag + A laag = goede HF. SFI hoog + K hoog = verstoord.

30. Conclusie

Space weather is onderdeel van het radiosysteem. SFI, Kp en MUF samen geven het beste beeld.

← Terug naar blog